Қазақстан 2026 жылғы тамызда: Құрылтай сайлауы және негізгі кадрлық тағайындаулар

2026 жылғы тамыз Қазақстандағы ішкі саяси өзгерістердің маңызды кезеңіне айналды. Айдың басты оқиғасы — Қазақстан Республикасы Құрылтайы депутаттарының алғашқы сайлауы және жаңа бір палаталы Парламенттің жұмысын бастауы болды.

Сайлаудан кейін бірқатар маңызды кадрлық шешімдер қабылданды. Ерлан Карин Қазақстан Республикасының Вице-Президенті болып тағайындалды, Айбек Дәдебай бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың Төрағасы болып сайланды, Олжас Бектенов Премьер-министр болып тағайындалды, ал Аида Балаева Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары болып тағайындалды.

Сонымен қатар айбойы мемлекеттік басқару мен экономиканы цифрландыру, жасанды интеллектіні дамыту және 2027–2029 жылдарға арналған бюджеттік бағдарларды қалыптастыру жұмыстары жалғасты.

Төменде тамыз айындағы негізгі оқиғалар хронологиялық ретпен ұсынылады.

4 тамыз - Үкімет отандық өндірушілерді қолдауды күшейтуде

Үкімет отырысында қазақстандық тауарларды қолдау және ілгерілету шаралары қаралды. Билік отандық өндірісті дамыту, қазақстандық компаниялардың сауда желілері мен өткізу нарықтарына қолжетімділігін кеңейту, сондай-аққазақстандық қамту үлесін арттыруды экономикалық саясаттың басым бағыттары ретінде белгіледі.

Үкіметтің мәліметінше, өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 16 трлн теңгеге жетті. Тұрақты ішкі өндірістік тізбектерді қалыптастыруға және импортқа тәуелділікті төмендетуге ерекше назар аударылды.

4 тамыз - Қазақстан нақты секторды ауқымды цифрлық трансформациялауды бастады

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan жалпыұлттық стратегиясы аясында бизнес пен экономиканың нақты секторын ауқымды цифрлық трансформациялау басталғанын жариялады.

Негізгі салаларда цифрлық және AI-шешімдерді енгізу көзделіп отыр. Бұл ретте еңбек өнімділігін арттыруға, шығындарды азайтуға және қазақстандық компаниялардың бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге басымдық беріледі. Осылайша, цифрландыру біртіндеп жекелеген мемлекеттік сервистерден өнеркәсіп пен экономиканы жүйелі трансформациялауға көшуде.

11 тамыз - Бизнесті мемлекеттік қолдау шаралары онлайн форматқа аударылады

Үкімет мемлекет пен бизнес арасындағы өзара іс-қимылды цифрландыруды жалғастырды. Кәсіпкерлерді мемлекеттік қолдаудың 87 шарасын онлайн форматқа ауыстыру туралы жарияланды.

Цифрландыру әкімшілік рәсімдерді қысқартып, мемлекеттік қолдау шараларын алуды жеңілдетуге мүмкіндік береді деп күтілуде. Сол отырыс барысында әлеуметтік салада, нотариатта және басқа да мемлекеттік сервистерде жасанды интеллектіні қолдану аясын кеңейту мәселелері талқыланды.

14 тамыз - Қазақстан AI-Native өңірлер моделіне көшуде

Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі Smart City / Smart Region жаңа әдістемесін бекітті. Ол жекелеген цифрлық жобалардан деректер мен жасанды интеллектіге негізделген аумақтарды басқарудың кешенді жүйесіне көшуді көздейді.

AI-Native cities & regions тұжырымдамасы цифрлық шешімдерді қалалар мен өңірлер деңгейінде басқарушылық шешімдер қабылдау процестеріне тікелей интеграциялауды қарастырады.

18 тамыз - Президент бюджеттік жоспарлау мәселелері бойынша кеңес өткізді

Қасым-Жомарт Тоқаев бюджеттік жоспарлау мәселелері бойынша кеңес өткізді. Талқылау 2027–2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы мен республикалық бюджет жобасын дайындау аясында өтті.

Бюджет саясаты тамыз айының екінші жартысындағы негізгі тақырыптардың біріне айналып, кейіннен Үкіметтің қарауына шығарылды.

18 тамыз - Қазақстанда жасанды интеллект бойынша зерттеу университеті құрылады

Үкімет отырысында Қазақстанда алғашқы Қазақ зерттеу жасанды интеллект университеті құрылатыны жарияланды.

Бастама жасанды интеллект саласында мамандар даярлаудың ұлттық жүйесін дамытуға және цифрлық экономика үшін кадрлық әлеует қалыптастыруға бағытталған кең ауқымды саясаттың бір бөлігі болды. Тамыз айы бойы жасанды интеллектіні дамыту мемлекеттік күн тәртібіндегі негізгі бағыттардың бірі болып қала берді.

20 тамыз - Президент Қауіпсіздік Кеңесінің отырысын өткізді

Мемлекет басшысы Қауіпсіздік Кеңесінің кезекті отырысын өткізді. Сол күні Президент БҰҰ Волонтерлер бағдарламасының атқарушы үйлестірушісі Тойли Курбановпен кездесті. Қазақстан 2026 жылды тұрақты даму жолындағы халықаралық еріктілер жылы деп жариялауға бастамашы болды. Бұл бастаманы БҰҰ Бас Ассамблеясы қолдады.

23 тамыз - Қазақстанда Құрылтайға алғашқы сайлау өтті

Қазақстанда жаңа бір палаталы Парламент — Қазақстан Республикасының Құрылтайы депутаттарының алғашқы сайлауы өтті. Дауыс беруге 9 351 539 азамат қатысты, сайлаушылардың қорытынды келу көрсеткіші 74,08% болды.

Сайлау елдің парламенттік жүйесінің жаңа моделіне көшудің практикалық кезеңіне айналды.

25 тамыз - Үкімет 2027–2029 жылдарға арналған экономиканың және бюджеттің негізгі параметрлерін айқындады

Үкімет 2027–2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамы мен республикалық бюджет жобасын мақұлдады.

ЖІӨ-нің орташа жылдық нақты өсімі 5%-дан жоғары деңгейде болжанып отыр: 2027 жылы — 5,3%, 2028 жылы — 5,5%, 2029 жылы — 5,4%. ЖІӨ-нің номиналды көлемі 2027 жылғы 199,3 трлн теңгеден 2029 жылы 245 трлн теңгеге дейін өседі деп күтілуде.

2026 жылғы қаңтар–шілде айларында Қазақстан экономикасы 4,1%-ға өсті. Үкіметке ағымдағы жылдың қорытындысы бойынша экономикалық өсімді кемінде 5% деңгейінде қамтамасыз ету міндеті қойылды.

25 тамыз - Тоқаев АҚШ Конгресі Өкілдер палатасының делегациясын қабылдады

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев бюджет және салық комитетінің төрағасы Джейсон Смит бастаған АҚШ Конгресінің Өкілдер палатасының делегациясымен кездесті. Делегация құрамына конгрессмендер Грег Мерфи, Кэрол Миллер, Ронни Джексон, Уэсли Белл және Эдвард Кейс кірді.

Кездесуде Қазақстандағы саяси және әлеуметтік-экономикалық реформалар, Құрылтай сайлауының қорытындылары және қазақ-американдық ынтымақтастығының перспективалары талқыланды. Сауда-экономикалық және инвестициялық өзара іс-қимылға, озық технологияларға, ғылым мен білімге ерекше назар аударылды. Президент парламенттік дипломатияның және Құрылтай мен АҚШ Конгресі арасындағы тікелей диалогты дамытудың маңызын атап өтті.

26 тамыз - 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan стратегиясын іске асыру жоспары бекітілді

Үкімет 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan жалпыұлттық стратегиясын іске асыру жөніндегі Іс-қимыл жоспарын бекітті. Құжат экономиканы және мемлекеттік басқаруды одан әрі цифрлық трансформациялаудың негізгі бағыттарын айқындайды.

Сол күні Үкімет елдегі технологиялық және инфрақұрылымдық дамудың жаңа орталықтарының бірі ретінде дамып келе жатқан Alatau City негізгі жобаларын іске асыру барысын қарады.

27 тамыз - ОСК Құрылтай депутаттарын тіркеді

Орталық сайлау комиссиясы 23 тамыздағы дауыс беру қорытындысы бойынша сайланған Қазақстан Республикасы Құрылтайының депутаттарын ресми түрде тіркеді.

Astana Open Dialogue үшін бұл оқиғаның маңызы ерекше, себебі AOD ұйымының тең құрылтайшылары Александр Данилов пен Марат Шибутов Қазақстан Республикасы Құрылтайының құрамына енді.

Олардың сайлануы жаңа Парламент құрамында сараптамалық және талдамалық қоғамдастықтың өкілдігін кеңейтіп, мемлекеттік басқару, қоғамдық даму және мемлекеттік саясат мәселелері бойынша кәсіби пікірталас жүргізуге қосымша мүмкіндіктер қалыптастырады.

27 тамыз - Үкімет мемлекеттік басқару мен цифрлық экономика реформаларының аралық қорытындыларын шығарды

Үкімет Президент тапсырмаларын іске асырудың негізгі нәтижелеріне шолу ұсынды. Шолу жаңа Бюджет кодексін қолдану, цифрлық экономиканы дамыту және мемлекеттік саясаттың басқа да бағыттарын қамтыды.

Сол күні Үкімет мемлекеттік шығыстардың тиімділігін арттыру үшін цифрлық құралдарды қолдану нәтижелері туралы хабарлады. МӘМС жүйесінде 4 млрд теңге көлеміндегі негізсіз төлемдердің алдын алынды, ал жекеменшік мектептерді қаржыландыру кезінде 8 млрд теңге үнемделді.

28 тамыз - Бірінші шақырылымдағы Құрылтай жұмысын бастады

Астанада Қазақстан Республикасы Құрылтайының бірінші шақырылымының алғашқы сессиясы ашылды. Отырыста Президент Қасым-Жомарт Тоқаев сөз сөйлеп, жаңа бір палаталы Парламенттің алдағы жұмысының негізгі бағыттарын белгіледі.

Сол күні бірінші шақырылымдағы Құрылтайдың төрағасы болып Айбек Дәдебай сайланды. Оның кандидатурасын Мемлекет басшысы ұсынды, кейін депутаттар жасырын дауыс беру қорытындысы бойынша қолдады. Сондай-ақ Құрылтай төрағасының орынбасарлары сайланды. Вице-спикерлер болып Дания Еспаева, Нұрлан Бекназаров және Динара Закиева сайланды.

Құрылтайдың жаңа құрамының қалыптасуына байланысты Үкімет өз өкілеттігін тоқтатты. Министрлер кабинетінің жаңа құрамы бекітілгенге дейін Үкіметке өз міндеттерін атқаруды жалғастыру тапсырылды.

31 тамыз - Негізгі кадрлық тағайындаулар

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Құрылтайдың қарауына Қазақстан Республикасының Вице-Президенті және Премьер-министрі лауазымдарына кандидатураларды ұсынды. Депутаттардың басым көпшілігі Ерлан Каринді Вице-Президент, ал Олжас Бектеновті Премьер-министр лауазымына кандидат ретінде қолдады.

Құрылтаймен келіскеннен кейін Мемлекет басшысы тиісті жарлықтарға қол қойды. Ерлан Карин Қазақстан Республикасының Вице-Президенті, ал Олжас Бектенов Премьер-министр болып тағайындалды. Сонымен қатар, Аида Балаева Қазақстан Республикасы Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары болып тағайындалды.

Тамыз айының негізгі қорытындылары

Тамыз Қазақстанның саяси дамуындағы жаңа кезеңді айқындады. Құрылтайға алғашқы сайлаудың өткізілуі және бір палаталы Парламенттің жұмысын бастауы айдың негізгі оқиғалары болды. Құрылтайдың жаңа құрамын қалыптастыру оның басшылығын сайлаумен және одан кейінгі жоғары мемлекеттік деңгейдегі кадрлық шешімдермен қатар жүрді.

Вице-Президентті, Премьер-министрді және Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасарын тағайындау парламенттік сайлаудан кейін басқару жүйесін қалыптастырудың маңызды кезеңін аяқтады. Astana Open Dialogue үшін де тамыз айы маңызды болды: AOD-тың тең құрылтайшылары Александр Данилов пен Марат Шибутов Қазақстан Республикасы Құрылтайының құрамына енді.

Сонымен қатар цифрландыру және жасанды интеллект саласындағы ірі бастамаларды іске асыру жалғасты. Үкімет Digital Qazaqstan стратегиясы бойынша одан әрі жүзеге асырылатын шараларды бекітіп, бизнес пен өңірлерді цифрлық трансформациялаудың жаңа тәсілдерін айқындады, сондай-ақ 2027–2029 жылдарға арналған әлеуметтік-экономикалық даму мен бюджеттің негізгі параметрлерін белгіледі.

Жалпы, тамыз саяси өзгерістерді, кадрлық шешімдерді және елдің экономикалық және цифрлық трансформациясының жалғасын біріктірді.