Қазақстан 2026 жылғы қыркүйекте: Құрылтай, Қазақстан Халық Кеңесі және айдың негізгі шешімдері

Қыркүйек жаңа саяси институттардың іске қосылуы, экономика мен цифрландыру саласындағы шешімдер, сондай-ақ халықаралық инвестициялық күн тәртібінің жандануы аясында өтті. Негізгі назар Құрылтай мен Қазақстан Халық Кеңесінің жұмысын бастауына, Ерлан Жақанұлы Қошановтың Қазақстан Халық Кеңесінің Төрағасы болып сайлануына, алдағы үш жылға арналған бюджет параметрлеріне, цифрлық активтер нарығын дамытуға, отандық IT саласын қолдаудың жаңа шараларына және сыртқы экономикалық ынтымақтастыққа аударылды.

Төменде қыркүйек айындағы негізгі оқиғалар хронологиялық ретпен ұсынылады.

1 қыркүйек — Жылдық инфляция 9,8%-ға дейін баяулады

Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, қыркүйек айында инфляция жылдық мәнде 9,8%-ды құрап, бір ай бұрынғы 10,2%-бен салыстырғанда төмендеді. Азық-түлік тауарларының бағасы 9,5%-ға, азық-түлікке жатпайтын тауарлар 11,4%-ға, ақылы қызметтер 8,9%-ға қымбаттады.

7 қыркүйек — Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 16,25%-ға дейін төмендетті

Реттеуші ақша-кредит саясатын жұмсарту циклін жалғастырды: маусымда мөлшерлеме 17%, шілдеде 16,75% болса, қыркүйекте ±1 пайыздық тармақ дәлізімен 16,25%-ға дейін төмендетілді. Ұлттық банк бұл шешімді инфляцияның одан әрі баяулауымен байланысты екенін атап өтті.

7 қыркүйек — Қазақстанның бірінші жартыжылдықтағы ЖІӨ өсімі 4,1%-ды құрады

Ұлттық статистика бюросы жедел деректерді жариялады: өсудің ең жоғары қарқыны құрылыс саласында — 15,2%, өңдеу өнеркәсібінде — 9,8%, көлік және қоймалау саласында — 7,1% болды. ЖІӨ-нің өсуіне өңдеу өнеркәсібі үлкен үлес қосты.

8 қыркүйек — Үкімет жұмысшы кәсіптер бойынша кадрлар даярлаудың жаңа тәсілдерін ұсынды

Үкімет отырысында экономика мен еңбек нарығының қажеттіліктерін ескере отырып, мамандар даярлау жүйесін жаңарту мәселелері қаралды. Талқылауға оқу-ағарту, ғылым, еңбек, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, көлік және энергетика министрліктерінің басшылары қатысты.

10 қыркүйек — Құрылтай өз жұмыс регламентін бекітті

Екінші отырыста депутаттар елдің жаңа жоғары өкілді органының ішкі ұйымдастырылуы мен қызмет тәртібін айқындайтын құжатты қабылдады.

12–16 қыркүйек — Қазақстан Президенті Үндістан мен Оңтүстік Кореяға барды

Қасым-Жомарт Тоқаев Үндістанға жұмыс сапарымен барып, БРИКС-тің XVIII саммитіне қатысты. «БРИКС плюс» форматындағы отырыста сөз сөйлеп, бірқатар екіжақты кездесулер өткізді. Сапар барысында көпжақты ынтымақтастық, көлік-логистикалық байланыстарды дамыту және технологиялық өзара іс-қимыл мәселелері талқыланды.

14–16 қыркүйекте Президент Корея Республикасында мемлекеттік сапармен болып, Президент Ли Чжэ Мёнмен келіссөздер жүргізді және кореялық компаниялардың басшыларымен кездесті. 16 қыркүйекте Тоқаев «Орталық Азия – Корея Республикасы» алғашқы саммитіне қатысып, сауда, инвестиция, энергетика, цифрландыру және көлік-логистика салаларындағы ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады. Сапар қорытындысы бойынша жалпы сомасы шамамен 19 млрд долларын құрайтын коммерциялық келісімдерге қол қойылды.

15 қыркүйек — Цифрлық активтер индустриясын дамыту жоспары бекітілді

Үкімет Ұлттық банкпен бірлесіп, 10 бағыт бойынша 65 іс-шарадан тұратын жоспарды мақұлдады. Ол цифрлық активтерді қолдану аясын кеңейтуді және реттелетін әрі бәсекеге қабілетті саланы қалыптастыруды көздейді.

17 қыркүйек — Құрылтайда 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет жобасы таныстырылды

Бюджет негізіне ЖІӨ-нің орташа жылдық 5,4% өсімі алынды. 2027 жылы басым даму бағыттарына 3,7 трлн теңге қарастырылған. Үкімет бюджет тапшылығын 2029 жылға қарай ЖІӨ-нің 0,4%-ына дейін біртіндеп төмендетуді және Ұлттық қор трансферттеріне тәуелділікті азайтуды жоспарлап отыр.

21 қыркүйек — қазақстандық IT-шешімдерді басым тәртіппен сатып алу тетігі іске қосылды

«Самұрық-Қазына» тобының компанияларына Astana Hub резиденттерінің дайын цифрлық өнімдерін жеңілдетілген тәртіппен сатып алуға мүмкіндік берілді. Пилоттық механизм 2027 жылғы 1 шілдеге дейін қолданылады.

23–24 қыркүйек — Қазақстан Халық Кеңесінің алғашқы сессиясы өтті

Жаңа конституциялық институт Астанада өз жұмысын бастады. Қазақстан Халық Кеңесі Қазақстан халқының мүдделерін білдіретін жоғары консультативтік орган мәртебесіне ие болды. Оның функцияларының қатарына ішкі саясат, қоғамдық келісім, ұлттық бірлік және жалпыұлттық құндылықтар бойынша ұсыныстар әзірлеу кіреді.

Алғашқы сессияның ашылуында Президент Кеңес төрағасы қызметіне Ерлан Қошановтың кандидатурасын ұсынды. Бірінші сессияның жұмысы 24 қыркүйекте жалғасты.

23 қыркүйек — Қазақстанда AI MONTH 2026 басталды

Бір айға жоспарланған бағдарлама жасанды интеллект, білім беру, стартаптар және цифрлық экономика салаларындағы іс-шараларды біріктірді. Негізгі іс-шара — 1–3 қазан күндері Астанада өтетін AI & Digital Bridge 2026 халықаралық форумы.

25 қыркүйек — Қазақстан мен Қытай жаңа жобалар бойынша 10 келісімге қол қойды

Құжаттарға Алматыда өткен «Қазақстан – Қытай» инвестициялық форумы аясында қол қойылды. Жобалар алюминий өндірісі, жаңартылатын энергетика, автомобиль жасау, химия өнеркәсібі, инвестициялық қаржыландыру және инфрақұрылым салаларын қамтиды. Атап айтқанда, Ақмола облысында жалпы қуаты 450 МВт ЖЭС жобалары және АХҚО базасында мамандандырылған инвестициялық қор құру көзделген.

24–25 қыркүйек — Каспийдегі қайғылы оқиға және жалпыұлттық аза тұту

24 қыркүйекте Қазақстан Қарулы Күштерінің Әскери-теңіз күштері Каспий теңізінде өткізген оқу-жаттығулары кезінде қайғылы оқиға болып, нәтижесінде 14 әскери қызметші қаза тапты. 25 қыркүйек Қазақстанда жалпыұлттық аза тұту күні болып жарияланды.

26–27 қыркүйек — Қорғаныс министрлігін тексеру жөніндегі комиссия құрылып, министр қызметінен босатылды

Каспийдегі қайғылы оқиғадан кейін 26 қыркүйекте Президент Қасым-Жомарт Тоқаев Қорғаныс министрлігіндегі істің жай-күйіне, оның ішінде әскери бөлімдерді қаржылық және материалдық-техникалық қамтамасыз ету мәселелеріне кешенді тексеру жүргізуді бұйырды. Комиссияны Қауіпсіздік Кеңесі Төрағасының орынбасары Аида Балаева басқарды, ал оның орынбасары болып Жоғары аудиторлық палатаның төрағасы Алихан Смаилов тағайындалды. Тексерудің алғашқы нәтижелерін жеті күн ішінде ұсыну тапсырылды.

27 қыркүйекте Президент Жарлығымен Дәурен Қосанов Қорғаныс министрі қызметінен босатылды. Бұл лауазымға Қарулы Күштердің арнайы операциялар күштерінің қолбасшысы Айдос Мырзахметов тағайындалды.

28 қыркүйек — Үкімет тоғыз айдағы экономикалық дамудың алдын ала қорытындыларын шығарды

Ай соңында Үкіметте елдің әлеуметтік-экономикалық дамуының алдын ала көрсеткіштері қаралды. Сонымен қатар Қазақстан мен Дүниежүзілік банк арасындағы 33 жылдық ынтымақтастық кезеңінде жалпы сомасы 8 млрд доллардан асатын 50-ден астам жобаның жүзеге асырылғаны атап өтілді.

28–29 қыркүйек — Қазақстан Президентінің Германияға ресми сапары

Қасым-Жомарт Тоқаев Германия Федералдық Президенті Франк-Вальтер Штайнмайердің шақыруымен Германияға ресми сапарымен барды. Бағдарламада Штайнмайермен және Федералдық канцлер Фридрих Мерцпен келіссөздер, сондай-ақ неміс бизнесі, қаржы институттары, университеттер мен ғылыми ұйымдардың өкілдерімен кездесулер қарастырылған. Президент Берлин мен Мюнхенде өтетін бизнес-форумдарға да қатысты.

Сапардың экономикалық күн тәртібінің негізгі бағыттары — стратегиялық материалдар, өнеркәсіп, энергетика, технологиялар және инвестициялар салаларын қоса алғанда, Қазақстан мен Германия арасындағы ынтымақтастықты одан әрі дамыту.

Ай қорытындысы

Қыркүйек институционалдық реформалардан оларды практикалық іске асыру кезеңіне өтуді көрсетті. Құрылтай мен Қазақстан Халық Кеңесі өз жұмысын бастады, 2027–2029 жылдарға арналған бюджеттік негіз қалыптастырылды. Экономикалық күн тәртібі инфляцияның баяулауымен және базалық мөлшерлеменің төмендеуімен қатар ЖІӨ-нің оң динамикасының сақталуымен сипатталды. Сонымен қатар цифрлық активтерді реттеуден бастап отандық IT-компанияларды қолдау және AI MONTH іске қосуға дейін цифрлық күн тәртібі күшейді. Айдың халықаралық күн тәртібі Қытаймен инвестициялық ынтымақтастыққа және Германиямен экономикалық байланыстарды нығайтуға бағытталды.