Қазақстан 2026 жылғы мамырда: Технологиялық жаңғыру, халықаралық белсенділік және жаңа инфрақұрылымдық шешімдер

Өткен ай Қазақстан үшін технологиялық және сыртқы саяси күн тәртібін ілгерілетудің белсенді кезеңі болды. Мамыр айында негізгі назар жасанды интеллект мәселелеріне, цифрлық трансформацияға, жаңа қалалық және инфрақұрылымдық жобаларды дамытуға, сондай-ақ халықаралық ынтымақтастықты нығайтуға аударылды.

Айдың басты тақырыптары Жасанды интеллектті дамыту жөніндегі кеңестің екінші отырысы, Алатау қаласына ерекше құқықтық мәртебе берілуі, Астанадағы LRT желісінің іске қосылуы, сондай-ақ Түркия Президентінің мемлекеттік сапары, Түркі мемлекеттері ұйымының саммиті, Кения Президентінің сапары және Еуразиялық экономикалық форум аясындағы Ресей Президентімен келіссөздерді қамтыған халықаралық кездесулер мен сапарлар сериясы болды.

Осылайша, мамыр айы жаңғырудың неғұрлым қолданбалы кезеңіне көшуді айқындады: саяси өзгерістерді талқылаудан технологиялық, инфрақұрылымдық және сыртқы экономикалық бастамаларды жүзеге асыруға бетбұрыс жасалды. Төменде айдың негізгі оқиғалары хронологиялық ретпен ұсынылған.

4 мамыр — Алматыда ЖИ дамыту жөніндегі кеңестің екінші отырысы өтті

Алматыда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың төрағалығымен Жасанды интеллектті дамыту жөніндегі кеңестің екінші отырысы өтті. Кездесудің басты тақырыбы елдің цифрлық трансформациясы және мемлекеттік басқару жүйесіне жасанды интеллект технологияларын енгізу болды.

Президент Қазақстанның формалды цифрландырудан нақты технологиялық өзгерістерге көшуі қажет екенін мәлімдеді. Бірыңғай мемлекеттік деректер жүйесін құруға, цифрлық экономиканы дамытуға және заманауи технологиялар арқылы бюрократиялық кедергілерді азайтуға ерекше назар аударылды. Сонымен қатар Қасым-Жомарт Тоқаев экономикалық өсімнің дәстүрлі көздері біртіндеп сарқылып келе жатқанын атап өтіп, елге жаңа даму драйверлері қажет екенін айтты.

6 мамыр — «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» заң жобасы қарауға қабылданды

Мәжіліс «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» Конституциялық заң жобасын жұмысқа қабылдады. Бұл құжат жаңа қоғамдық-мемлекеттік институттың мәртебесін, рөлін және өкілеттіктерін айқындауға бағытталған.

7 мамыр — «Әділет» партиясының құрылтай съезі өтті

Астанада жаңа саяси партия — «Әділеттің» құрылтай съезі өтті. Делегаттар партияның жарғысы мен бағдарламасын бекітіп, оның негізгі құндылықтары мен саяси бағытын айқындады.

8 мамыр — Парламент Құрылтай туралы заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады

Парламент палаталарының бірлескен отырысында «Қазақстан Республикасының Құрылтайы және оның депутаттарының мәртебесі туралы» конституциялық заң жобасы мақұлданды. Құжат болашақ бір палаталы Парламенттің негіздерін бекітеді.

8 мамыр — Алатау ерекше құқықтық мәртебеге ие болды

Президент «Алатау қаласының арнайы құқықтық режимі туралы» Конституциялық заңға қол қойды. Жаңа мәртебе қаланы инновациялар, цифрлық шешімдер енгізу және инвестициялар тарту бойынша тәжірибелік алаңға айналдыруға бағытталған.

Алатау үшін басқару мен бірқатар салаларды реттеудің жеке моделі енгізіледі. Бұл кәсіпкерлік пен цифрлық активтерден бастап сәулет пен экологияға дейінгі бағыттарды қамтиды. Қаланы инфрақұрылым мен қауіпсіздікті басқарудың бірыңғай цифрлық жүйесіне негізделген «ақылды қала» ретінде дамыту жоспарланған. Сонымен қатар арнайы режим аясында қызмет ететін компаниялар мен азаматтар үшін «Алатау резиденті» мәртебесі енгізіледі.

9 мамыр — Тоқаев Жеңіс күніне орай Мәскеуге барды

Қазақстан Президенті Мәскеуде Жеңістің 81 жылдығына арналған іс-шараларға қатысты. Қасым-Жомарт Тоқаев Қызыл алаңдағы әскери парадқа қатысып, Белгісіз жауынгердің мазарына гүл шоғын қойды.

Сондай-ақ Владимир Путинмен кездесу өтіп, тараптар екіжақты ынтымақтастықты, экономикалық мәселелерді және Ресей көшбасшысының Қазақстанға алдағы мемлекеттік сапарына дайындықты талқылады.

13–14 мамыр — Режеп Тайип Ердоғанның Астанаға мемлекеттік сапары

Айдың маңызды халықаралық оқиғаларының бірі Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоғанның Қазақстанға мемлекеттік сапары болды. Астанада Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің алтыншы отырысы өтті.

Тараптар сауда-экономикалық ынтымақтастықты кеңейтіп, өзара тауар айналымын 15 миллиард долларға дейін жеткізуге уағдаласты. Ақтау және Құрық порттары арқылы өтетін көлік бағыттарын дамыту, түрік компанияларының логистикалық жобаларға қатысуы және Алматы әуежайын өңірлік хаб ретінде дамыту мәселелері талқыланды.

Білім беру және гуманитарлық байланыстарға да ерекше көңіл бөлінді. Қазақстанда түрік мектептері ашылып, Шымкентте Ғази университетінің филиалы жұмысын бастайды. Сонымен қатар Түркия Қазақстанның фармацевтика саласына инвестиция салуды жалғастыруда.

15 мамыр — Түркістанда Түркі мемлекеттері ұйымының саммиті өтті

Түркістанда Түркі мемлекеттері ұйымы көшбасшыларының жасанды интеллект пен цифрлық даму мәселелеріне арналған бейресми саммиті өтті. Кездесу қорытындысында Түркістан декларациясына қол қойылды.

Қасым-Жомарт Тоқаев ұйымға мүше елдерге электрондық құжаттар мен цифрлық қолтаңбаларды өзара тануды енгізуді, сондай-ақ спутниктік технологиялар мен жасанды интеллект саласындағы бірлескен жобаларды дамытуды ұсынды. Бастамалардың қатарында Turkic AI ортақ IT-хабын және түркі халықтарының тарихы мен мәдениетіне арналған цифрлық платформаны құру бар.

Сонымен қатар Қазақстанда түркі елдерінің студенттеріне арналған гранттары бар жаңа жасанды интеллект университетін ашу жоспарланып отырғаны жарияланды.

15 мамыр — «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» заң жобасы бірінші оқылымда мақұлданды

Парламент «Қазақстан Халық Кеңесі туралы» конституциялық заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Жаңа институт қоғамдық қатысуды қамтамасыз ететін және ішкі саясат мәселелері бойынша ұсыныстар әзірлейтін алаң ретінде қарастырылады.

16 мамыр — Астанада LRT ресми түрде іске қосылды

Президент Астанадағы жеңіл рельсті көлік жүйесінің жұмысын бастауға пәрмен берді. LRT жобасы елімізде ұзақ жылдар бойы талқыланып келген және елордадағы ең ауқымды инфрақұрылымдық бастамалардың біріне айналды.

Қазіргі уақытта билік желінің екінші кезеңін дамыту мәселесін қарастыруда. Жүйені басқару үшін жеке диспетчерлік қызмет құрылды.

18 мамыр — Астанада Орталық Азия мен Қытай қауіпсіздігі талқыланды

Елордада Орталық Азия елдері мен Қытайдың ішкі істер министрлерінің кездесуі өтті. Негізгі тақырыптар өңірлік қауіпсіздік, трансұлттық қылмысқа, киберқауіптерге және экстремизмге қарсы күрес болды.

Қасым-Жомарт Тоқаев көлік дәліздерінің дамуы мен жүк ағындарының артуы контрабандадан бастап киберқылмысқа дейінгі жаңа қауіптерді қатар алып келетінін атап өтті. Президент сондай-ақ заңсыз контентті таратуда жасанды интеллектті пайдалану мәселесіне тоқталып, өңірдің құқық қорғау органдары арасындағы ынтымақтастықты күшейту қажеттігін айтты.

19 мамыр — Астанада Алтын Ордаға арналған халықаралық симпозиум өтті

Елордада «Алтын Орда – дала өркениетінің үлгісі» атты халықаралық симпозиум ұйымдастырылды. Іс-шараға Азия, Еуропа және Солтүстік Америкадан келген ғалымдар мен зерттеушілер қатысты.

Қазақстан Президенті көшпелі өркениеттердің әлем тарихындағы рөлін қайта пайымдаудың маңыздылығын атап өтіп, елдің тарихи және мәдени мұрасын сақтаудың қажеттілігіне назар аударды. Сондай-ақ 2025 жылы халықаралық деңгейде мойындалған «Хандар шежіресі» қолжазбасының маңызы ерекше аталды.

20 мамыр — Құрылтай және Қазақстан Халық Кеңесі туралы конституциялық заңдар қабылданды

Парламент Құрылтай мен Қазақстан Халық Кеңесінің құқықтық негіздерін айқындайтын конституциялық заңдарды қабылдады. Бұл шешімдер жаңа Конституцияны іс жүзінде іске асырудың маңызды бөлігіне айналды.

20 мамыр — Кения Президентінің Қазақстанға сапары

Кения Президенті Уильям Руто Астанаға ресми сапармен келді. Тараптар сауда, логистика, IT, энергетика, ғарыш саласы және ауыл шаруашылығы бағыттарындағы ынтымақтастықты дамыту мәселелерін талқылады.

Келіссөздер қорытындысында цифрландыру, көлік, туризм және ғарыштық технологиялар салаларында бірқатар келісімдерге қол қойылды. Сонымен қатар Қазақстан елдер арасындағы сауда мен инвестицияны кеңейту үшін Бірлескен іскерлік кеңес құруды ұсынды.

27–29 мамыр — Владимир Путиннің Астанаға сапары және Еуразиялық экономикалық форум

Айдың соңында Астанаға Ресей Президенті Владимир Путин келді. Қазақстан мен Ресей «Достық пен тату көршіліктің жеті қағидаты туралы» бірлескен мәлімдеме қабылдап, энергетика, көлік, білім беру және цифрландыру салаларында бірқатар келісімдерге қол қойды.

Келіссөздердің басты тақырыбы Балқаш атом электр станциясының құрылысы болды. Тараптар станцияны салу және жобаны қаржыландыру жөніндегі құжаттарға қол қойды.

Сондай-ақ көлік дәліздерін дамыту, жүк тасымалын цифрландыру, ғарыш саласындағы ынтымақтастық және білім беру жобалары талқыланды. Сапар аясында Астана – Мәскеу бағытындағы пилотсыз жүк маршруты таныстырылып, «Қазақстан – Сириус» білім беру орталығының құрылысына старт берілді.

Сонымен қатар елордада Еуразиялық экономикалық форум өтті. Онда ЕАЭО елдерінің көшбасшылары цифрлық экономика, жасанды интеллект және өңірдің жаңа технологиялық бәсекедегі орны мәселелерін талқылады.

Осылайша, мамыр айы Қазақстан үшін технологиялық және инфрақұрылымдық бастамаларды практикалық тұрғыдан іске асыру кезеңі, сондай-ақ халықаралық аренадағы белсенді ұстаным кезеңі болды. Ел ішінде негізгі назар жасанды интеллектті дамытуға, мемлекеттік басқаруды цифрландыруға, жаңа инфрақұрылымдық жобаларды іске қосуға және инновациялық дамуға арналған арнайы құқықтық режимдерді қалыптастыруға аударылды.

Сонымен қатар Қазақстан түркі, еуразиялық, африкалық және өңірлік орталықазиялық бағыттардағы сыртқы саяси байланыстарын нығайтуды жалғастырды. Түркия, Кения және Ресей көшбасшыларының сапарлары, Түркі мемлекеттері ұйымының саммиті және Еуразиялық экономикалық форум еліміздің технологиялық жаңғыруды халықаралық ынтымақтастықты кеңейтудің, көлік байланысын дамытудың және инвестициялық әлеуетті арттырудың негізі ретінде қарастырып отырғанын көрсетті.